Thùng trà đá bé xinh ngay trung tâm TP.HCM: Mát rượi lòng người ngày nắng nóng
Tờ Khmer Times đưa tin 4 người thiệt mạng và 5 người bị thương khi đám đông tập trung tại biệt thự của doanh nhân Sok Kong ở Phnom Penh (Campuchia) vào sáng nay 23.1 để nhận tiền lì xì.Doanh nhân Sok Kong thường làm từ thiện hằng năm và sự việc xảy ra tại dinh thự của ông trên đường Preah Norodom thuộc quận Daun Penh, khi rất nhiều người tập trung để nhận tiền lì xì, còn gọi là ang pao. Mỗi người được cho 40.000 riel (gần 250.000 đồng) và 2 kg gạo.Những nhân chứng kể rằng cảnh hỗn loạn xảy ra khi số người tập trung mỗi lúc một đông thêm, khiến một số người ngạt thở và ngất xỉu. Tình hình leo thang khiến cơ quan chức năng phải can thiệp.Đô trưởng Phnom Penh Khuong Sreng và Phó đô trưởng Sok Penhvuth dẫn đầu các lực lượng khẩn cấp đến hiện trường, điều động các xe cứu hộ và nhân lực để đưa các nạn nhân đến cơ sở y tế và khôi phục trật tự.Trang Fresh News dẫn lời trung tướng Chuon Narin, Phó Tổng cục trưởng Cảnh sát Quốc gia và Tổng cục trưởng Cảnh sát Phnom Penh, xác nhận rằng 4 người (2 nam và 2 nữ) đã tử vong do đám người tập trung quá đông, tất cả nạn nhân đều là người cao tuổi.Theo các bản tin, 4 nạn nhân trên nằm trong số những người bị thương được đưa đến bệnh viện, trong đó 2 người tử vong tại Bệnh viện Calmette và 2 người tử vong tại Bệnh viện Ang Duong.Sau sự việc ông Sok Kong và Đô trưởng Khuong Sreng đã trao tiền hỗ trợ các nạn nhân. Vị đô trưởng trao 5 triệu riel và một quan tài cho mỗi gia đình các nạn nhân tử vong và 2 triệu riel cho mỗi nạn nhân bị thương.Doanh nhân Sok Kong trao 6.000 USD cho mỗi trường hợp tử vong và 4 triệu riel cho mỗi nạn nhân bị thương.Cuộc đời ngoại hạng của ông Donald Trump: Gõ cửa chính trường
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Thức thời bỏ cuộc
Năm 1897, giải chạy Boston Marathon được tổ chức lần đầu tiên với 15 vận động viên (VĐV) tham gia. Đến năm 2011, theo thống kê của tổ chức World Athletics, đã có khoảng 552 cuộc thi marathon đạt chuẩn trên thế giới, hầu hết là tại các đô thị lớn, còn số lượng những marathoners cán đích thành công trong các giải chạy toàn thế giới đã lên tới con số 1.298.725 người vào năm 2018.
Tiếc thay, bà Lý Thị Bông, mẹ ruột của Emma đã không thể chờ đến ngày con gái tìm về, khi bà đã mãi mãi ra đi hồi 2 năm trước vì bạo bệnh. Đó cũng là một trong những niềm nuối tiếc lớn nhất trong ngày trở về của cô gái Pháp xinh đẹp.Ngày có kết quả xét nghiệm ADN, cô gái Pháp và cả gia đình Việt Nam đều vỡ òa hạnh phúc. Bởi, từ đây họ đã thực sự đoàn tụ cùng nhau sau gần 3 thập kỷ dài đằng đẵng. Những ngày đoàn tụ tháng 3 đặc biệt, Emma đã về ngôi nhà thuê của cha và các anh em ở TP.Thủ Đức (TP.HCM), cũng là một tiệm sửa xe của 3 cha con ông Trần Phi Hùng (58 tuổi). Lên lầu 1, nơi đặt bàn thờ mẹ, cô gái Pháp thành kính dâng lên nén hương bày tỏ lòng thành kính, cũng là để nói hết tiếng lòng của mình."Tôi thực sự sốc và có chút hụt hẫng khi mẹ đã không còn trên cuộc đời này, mẹ đã không thể chờ tôi. Nếu tìm được gia đình sớm hơn, có lẽ tôi đã được ôm mẹ vào lòng. Nhưng không sao, giờ đây tôi đã có cha, có anh trai, em trai, những người tuyệt vời cho tôi cảm giác đang sống giữa một gia đình đầy ấm áp và hạnh phúc. Cảm xúc đó thật khó để có thể diễn tả hết bằng lời nói", Emma chia sẻ.Điều quan trọng với Emma chính là đã tìm thấy những câu trả lời cho tất cả những thắc mắc về nguồn cội mà suốt bao năm qua đang mang trong lòng. Điều này có ý nghĩa đặc biệt với cuộc đời của cô bởi thật khó để sống mà không biết nguồn cội, gốc gác của mình thế nào.Anh Lý Minh Hiền (31 tuổi) là anh trai ruột của Emma cho biết ngày em gái được mẹ cho đi, anh còn quá nhỏ để có thể hiểu hết được câu chuyện. Mãi đến khi lớn lên, anh vẫn không thể nào biết được."Nhà bỗng dưng có em gái thật đặc biệt. Tôi không biết phải diễn tả cảm xúc đó thế nào. Em trở về nhà, cha trở nên vui hơn, hạnh phúc hơn, cả nhà lúc nào cũng rộn rã tiếng cười và hạnh phúc. Bà con khắp nơi cũng hỏi thăm, chúc mừng", anh chia sẻ thêm.Trong khi đó, anh Lý Minh Hậu (26 tuổi) là em trai của chị Emma cũng vô cùng bất ngờ khi biết mình có một người chị gái. Anh cho biết những ngày qua, gia đình đã đưa chị về Long An thăm mộ tổ tiên nhà nội, được bà con trong gia đình đón chào.Ở quê nội, cô gái Pháp đã được gặp các thành viên trong gia đình, được sống trong vòng tay yêu thương của một gia đình lớn khiến cô vô cùng xúc động và hạnh phúc. Đây là lần trở về Việt Nam mà Emma không thể nào quên trong đời."Bà con ở quê cũng không hề biết rằng vợ chồng tôi từng cho một cô con gái, bởi hồi mang thai vợ tôi không về quê, cũng không ai biết. Giờ con nó tìm về, mọi người ai cũng bất ngờ, còn nghĩ là con riêng của tôi nữa. Về quê ai cũng hỏi thăm", ông Hùng kế bên cười, kể lại với chúng tôi.Trong cuộc đoàn tụ của Emma và gia đình có sự xuất hiện của bà Thu Hương (49 tuổi, ngụ TP.HCM) là người được sự giúp đỡ của ông Huỳnh Tấn Sinh hiện đang sống ở Pháp giúp cô gái Pháp làm nên cuộc đoàn tụ diệu kỳ này. Chứng kiến niềm hạnh phúc của gia đình, bà Hương đã không kiềm được xúc động và hạnh phúc. Người phụ nữ tâm sự rằng, niềm vui đoàn tụ của Emma chính là món quà, là động lực để tiếp tục hành trình đặc biệt này với hy vọng một ngày nào đó cũng tìm được cô con gái năm xưa cho người Pháp nhận nuôi, giống như Emma.Bà Hương cũng gọi điện cho ông Sinh ở Pháp để chứng kiến cuộc đoàn tụ của Emma và ông đã vô cùng hạnh phúc, vui mừng. Cô gái Pháp và gia đình đã gửi những lời cảm ơn và thể hiện sự biết ơn đầy chân thành đến ông Sinh và bà Hương vì đã giúp gia đình có được phép màu đặc biệt hôm nay.Ông Hùng, cha ruột Emma nói rằng cuối cùng, trong khoảnh khắc đoàn tụ này, ông đã trút được nỗi niềm suốt gần 30 năm đau đáu trong trái tim. Giờ đây, trong ông chỉ còn niềm vui và hạnh phúc khi ông có 3 người con hiếu thảo. Từ đây, ở Việt Nam, Emma đã có một mái nhà hạnh phúc với những người thân ruột thịt luôn chờ cô trở về. Lần về này của cô gái Pháp xinh đẹp kéo dài hơn 20 ngày. Emma dự tính sẽ dành nhiều thời gian cho gia đình của mình.Họ không chỉ về quê tìm lại gốc gác, nguồn cội mà còn cùng nhau có những buổi họp mặt, ăn uống vui vẻ ở TP.HCM. Emm đã không bỏ cuộc để rồi giờ đây đã tìm thấy và được sống trong phép màu của cuộc đời mình."Tôi mong rằng câu chuyện của tôi sẽ truyền cảm hứng đến những người có hoàn cảnh tương tự, những người mong muốn tìm lại cha mẹ, người thân của mình. Chỉ cần không bỏ cuộc, tôi tin phép màu sẽ nằm ở cuối con đường", nữ doanh nhân, người mẫu chia sẻ.
Chuỗi hơn 20 hội thảo đặc biệt của Bệnh viện FV: Chắt lọc kinh nghiệm 20 năm
Nhiều sai phạm trong xây dựng mở rộng thác Prenn
